بررسی مشکلات اقتصادی دوره قاجار از منظر سه رساله

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر،دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا،تهران،ایران

2 استاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی،دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

چکیده

بررسی نوشتجات دوره مشروطه اغلب به آنچه از کلک طبقه موسوم به روشنفکران جاری شده است محدود میشوود. بوا
این حال، برخی کتابچهها و رسالهها وجود دارد که نویسندگان آنها را نمیتوان در جرگه روشونفکران طبقوهبنودی کورد.
اهمیت این کتابچهها در آن است که اطلاعات موجود در هریک از آنهوا، ناشوی از تیبیور شورایر ایوران و کشوورهای
پیشرفته نیست؛ بلکه نویسندگان کوشیدهاند آنچه را از تجربه زیسته خود دریافتهاند به زبانی که بورای عاموه موردم قابو
فهم باشد بیان کنند. نکته دیگر آنکه بررسیهای انجامشده از نوشتجات عصر مشروطه بهطور عموده معیوو بوه اموور
کتابچوه « سیاسی است و به ابعاد اقتصادی آنها کمتور توجوه شوده اسوت. از ایون رو، در نوشوتار پویه رو، سوه رسواله
از بعد اقتصادی بررسی شده است. میالعه صوورتگرفتوه، » کتابچه پیشنهادی یک دیوانی « و » رساله مجدیه « ،» قزوینی
بیانگر آن است که در دو رساله نخست تنگی نان، قشون دولتی و فقودان مفهووم مالکیوت از اهمیوت ویوژهای برخووردار
است. در کتابچه پیشنهادی یک دیوانی نیز بر ناتوانی قشون دولتی تأکید شده است؛ اما نکته دیگری کوه در ایون رسواله
اهمیت دارد اشاره به تأسیس کارخانجاتی بهوسیله دولت است که کشور در تولیود آن محصوو،ت، دارای مزیوت نیسوت.
نتیجه پژوهه حاضر نشان میدهد که دیگر موضوعات طرحشده در این سه رساله، شام تنگی نان و تأسویس کارخانوه
دولتی، وابسته به فقدان مفهوم حقوق مالکیت بوده و در صورت وجود طرحی از آن بروز مشکلات یادشده نیوز نامحتمو
میبود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


باستانی پاریزی، محمدابراهیم ) 1162 (. سیاست و اقتصاد عصر صفو . ی تهران: انتشارات صفی علیشاه.
طباطبایی، جواد. ) 1125 (. تأملی درباره ایران. جلد دوم: نظریه حکومت قانون در ایران. بخه دوم: مبانی نظریه مشروطهخوواه . ی چوا دوم.
تهران: مینوی خرد.
طباطبایی، جواد. ) 1125 (. تاریخ اندیشه سیاسی جدید در اروپا. جلد نخست: از نوزایه تا انقلا فرانسوه. دفتور سووم: نظوامهوای نووآئین در
اندیشه سیاسی. چا دوم. تهران: مینوی خرد.
قزوینی، محمد شفیع. ) 1134 (. قانون قزوینی: انتقاد اوضاع اجتماعی ایران دوره ناصوری بوه هموراه رسواله پیشونهادی بورای اصولاح اموور
مملک . ت به کوشه ایرج افشار. تهران: نشر طلایه.
1121 (. رساله مجدیه. مقدمه و مقابله و تصحیح سعید نفیسی. تهران: چاپخانه بانک ملیی ایران. مجد الملک، حاج میرزا محمدخان. )] 1213