تجربه زنان از فضاهای عمومی شهری: مطالعه موردی شهر کرمانشاه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، ایران

3 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

چکیده

پرسه‌زن با این تصور که تجربه شهر همچون رؤیایی است که باید در بیداری پی گرفته شود، به ناگزیر، زوایا و خفایایی از شهر را وارسی می‌کند که بیرون از میدان دید مرسوم قرار دارد. این امر در تجربه زنانه از پرسه‌زنی، پیچیدگی بیشتری را به همراه دارد؛ به‌ویژه آنجا که شهر همچون فضایی ادراک می‌شود که زن می‌کوشد از طریق پرسه‎زنی، حسی از خودبیانگری را در آن بیاموزد و بیازماید. در این پژوهش تلاش شده تا با تکیه بر آراء والتر بنیامین، تجربه پرسه‎زنی در شهر کرمانشاه مورد واکاوی قرار گیرد. بدین ترتیب، پرسش اصلی پرسش پژوهش حاضر این است که تجربه زنان از حضور در فضاهای شهری کرمانشاه تا چه اندازه می‎تواند اجرای شکلی از خودبیانگری و خود تحقق‌بخشی را برای آن‌ها امکان‌پذیر سازد؟ برای گردآوری داده‎ها از تکنیک‌های مشاهده مشارکتی و روش مصاحبه استفاده شده و داده‌ها تا جایی استخراج شده‌اند که به درجه اشباع نظری برسند. بر اساس یافته‌های این پژوهش، پرسه‌زنی زنان در کرمانشاه به دلایلی چون گرفتار ماندن بخش عمده‌ای از زنان در رفع نیازهای روزمره و دسترسی نابرابر به فضاهای شهری تجربه‌ای ناتمام است و علی‌رغم خلق اشکال محدودی از سوژه‌گی، چندان مجالی برای بیان خود و اجرای اشکالی از فردیت دلخواه برای آنان فراهم نمی‌آورد.

کلیدواژه‌ها


بنیامین، آندره (1377)، سنت و تجربه (شرحی بر مقاله والتر بنیامین تحت عنوان درباب برخی مضمون‌های شعر بودلر). ترجمه فرزان سجودی. مجله فارابی، 8 (3)، 226- 236.
بنیامین، والتر (1375). تزهایی درباره فلسفه تاریخ. ترجمه مراد فرهادپور. ارغنون (12 و 11)، 317-328.
بنیامین، والتر (1395). درباره زبان و تاریخ. ترجمه مراد فرهادپور. تهران: هرمس.
جیکوبز، جین (1388). مرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکایی. ترجمه حمیدرضا پارسی و آرزو افلاطونی. تهران: دانشگاه نهران.
چاوشیان، سنا (1393). روش‎شناسی مطالعه لحظه اکنون: منظومه و خاستگاه از دیدگاه والتر بنیامین. مجله علوم اجتماعی، 21 (65)، 241- 264.
خانی هنجنی، نجمه؛ الوندی، هومن؛ باقی نصرآبادی، علی (1396). پرسه‎زنان هراز: علل گرایش جوانان به پرسه‎زنی در خیابان هراز شهر آمل. پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، 6 (11)، 54-71.
رشیدی، طلا؛ ملک‌حسینی، عباس (1393). مدرنیته و تأثیر آن بر هویت‎یابی زنان در فضاهای عمومی شهری. مجله پژوهشهای جغرافیایی برنامهریزی شهری، 2 (3)، 343-370.
فاضلی، نعمت‌الله (1393). پشت دریاها شهری است: فرآیندها، روشها و کاربردهای مردمنگاری شهری. تهران: تیسا.
فاضلی، نعمت‎الله (1390). کافیشاپ و زندگی شهری. تهران: تیسا.
فلیک، اووه (1387). درآمدی بر روش کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نشر نی.
قهرمانی، محمدباقر؛ پیراوی ونک، مرضیه؛ مظاهریان، حامد؛ صیاد، علیرضا (1395). بازتجسد «پرسه‎زن» شهر مدرن در پیکر تماشاگر فیلم. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 21 (1)، 17-28.