ارزیابی منافع پویای اقتصادی-سیاسی بین‎المللی شکل‎گیری سازمان همکاری اقتصادی دی8

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه روابط بین‎الملل، دانشکده علوم انسانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد البرز (کرج)، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه روابط بین‎الملل، دانشکده علوم انسانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

4 دانشیار مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، تهران، ایران.

چکیده

نزدیک سه دهه از شکل‎گیری سازمان همکاری اقتصادی گروه دی8 می‎گذرد. هم‎اینک پرسش این است که این شکل‎گیری دارای چه منافع اقتصادی-سیاسی برای سازمان و یکایک کشورهای عضو در پی داشته است؟ در پاسخ، فرضیه پژوهش اینکه شکل‎گیری گروه دی8 منافع پویای اقتصادی-سیاسی برای سازمان و یکایک کشورهای عضو در بلندمدت در پی داشته است، هرچند میزان منافع پویای یکایک اعضا یکسان نبوده است. بدین منظور، در چارچوب نظریه یکپارچگی اقتصادی و همگرایی منطقه‎ای، این مقاله به منافع پویای اقتصادی شکل‎گیری دی8 از جنبه‎های رقابت ملی، صرفه‎های مقیاس، جریان سرمایه‎گذاری‎ خارجی و تحرک عوامل در دوره بلندمدت پرداخته است. روش پژوهش، مطالعه تطبیقی گذشته‎نگر بلندمدت متغیرهای اقتصادی-سیاسی بین‎المللی 8 کشور عضو گروه 8 از 2000 تا 2023 است. نتایج پژوهش گویای آن است که دی8 در رقابت ‎جهانی، صرفه‎های مقیاس و جریان سرمایه‎گذاری‎های خارجی طی دوره بلندمدت به جایگاه ممتازی در سطح جهانی ارتقاء یافته است. با توجه به ارتقای رتبه رقابت جهانی برخی از کشورهای دی8، سهم این گروه از جریان سرمایه‎گذاری خارجی جهان از کمتر از 5/0 درصد در دوره ابتدایی تشکیل به 86/3 درصد و 72/6 درصد در دو سال انتهای دوره ارتقا یافته است. همچنین صرفه‎های مقیاس بین کشوری با معرفی اندازه اقتصاد از 85/2 درصد به 57/4 درصد در طی دوره را تجربه کرده است. تمام این منافع رفاهی پویا صرفاً از شکل‎گیری (دی8) نبوده است و اما این شکل‎گیری در ایجاد این منافع بی‎تأثیر نیز نبوده است. افزون بر این، همه 8 عضو، از این منافع به یک میزان نفع نبرده‎اند، به‎طوری که بالاترین منافع، از جنبه افزایش سهم توأم با رشد شتابان، از آن اندونزی و بنگلادش بوده است. افرون بر این، ایران از این منافع پویا بهره‎مند نبوده و سهم ایران از این منافع پویا ناچیز است؛ بنابراین توصیه اکید این مطالعه، اهتمام جدی برای تحولی بنیادی در رقابت جهانی، صرفه‎های مقیاس، سرمایه‎گذاری‎، تجارت و تحرک عوامل تولید با محوریت بازار کار ایران به‎منظور ارتقای منافع پویای اقتصادی رفاهی کشور است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


امیراحمدیان، بهرام؛ حسینی، میرعبداله (1390). مطالعه جایگاه ژئواکونومی سازمان همکاری شانگهای در جهان. فصلنامه بینالمللی ژئوپلیتیک، انجمن ژئوپلیتیک ایران، 7(3)، 101-135.
حسینی، میرعبداله (1390). توسعه تجارت ایران با سازمان همکاری شانگهای. مؤسسه مطالعات ‎و پژوهش‎های بازرگانی.
حسینی، میرعبداله؛ امیراحمدیان، بهرام؛ نصیرزاد، مهران (1397). مطالعه شاخص‎های توسعه‌ای کشورهای ساحلی خزر در فرایند منطقه‎گرایی. مطالعات اوراسیای مرکزی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 11(1)، 59-80.
حسینی، میرعبداله؛ بزرگی، وحید (1381). شرکای منطقه‎ای ایران و امکان تشکیل هسته مرکزی یک هم‌پیوندی اقتصادی منطقه‌ای. پژوهشنامه بازرگانی، 6(23)، 1-37.
حسینی، میرعبداله؛ مرادی حقیقی، فائزه؛ رحمانی، میترا (1403). توسعه همکاری و تجارت ایران با کشورهای عضو گروه دی8. مطالعات کشورها، 2(3)، 407-447.
حسینی، میرعبداله؛ هومن، تقی (1386). مطالعه تطبیقی شاخص‌های اقتصاد کلان بین‎الملل کشورهای عضو اکو در فرآیند منطقه‌گرایی. دانش و توسعه، 6(20)، 11-42.
راسخی، سعید؛ حسینی، میرعبداله (1396). ارزیابی همگرایی اقتصادی منطقه‌ای حوزه دریای خزر. مطالعات اوراسیای مرکزی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 10(1)، 67-83.
رحمانی، میترا (1384). برآورد توان بالقوه تجارت ایران در گروه هشت (D-8). پژوهشنامه بازرگانی، 9(36)، 185-211.
فلاحتی، علی؛ حیدری دیزگرانی، علی؛ کرانی، عبدالرضا (1394). مقایسه تطبیقی اثر اینترنت بر تجارت خارجی در سازمان کشورهای اسلامی درحال‌توسعه و گروه هشت کشور صنعتی جهان. بررسی مسائل اقتصاد ایران، 2(2)، 85-106.
مرادی حقیقی، فائزه؛ حسینی، میرعبداله؛ نصیرزاد، مهران (1402). منطقه‎گرایی ایران با سازمان همکاری شانگهای در قیاس با اتحادیه اقتصادی اوراسیا. فصلنامه مطالعات اقتصاد سیاسی بینالملل (انتشار آنلاین).
نجارزاده، رضا؛ مهدوی راسخ، الهام (1389). بررسی تأثیر جهانی‌شدن بر توزیع درآمد در کشورهای عضو گروه دی هشت. پژوهشنامه بازرگانی، 14(54)، 87-109.