مطالعه مقایسه‌ای تأثیر سیاست خارجی بر توسعه اقتصادی ایران و ویتنام از 1990 تا 2023

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی،دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تهران، ایران

2 استاد گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تهران، ایران.

چکیده

ایران و ویتنام هر دو در طول سه دهه اخیر با چالش‌های اقتصادی مشابهی نظیر تحریم‌ها، مشکلات سیاسی و فشارهای بین‌المللی مواجه بوده‌اند، اما در واکنش به این چالش‌ها، سیاست‌های خارجی متفاوتی را در پیش گرفته‌اند. در حالی که ایران به دلیل سیاست‌های مقابله‌ای با نظام بین‌الملل و ایالات متحده با محدودیت‌های اقتصادی جدی روبه‌رو بوده، ویتنام با اتخاذ سیاست‌های همسازی با نظم جهانی توانسته است از مزایای جهانی‌شدن بهره‌برداری کند و به یکی از اقتصادهای موفق منطقه‌ای تبدیل شود. این تفاوت‌ها سؤالات مهمی درزمینه تأثیر سیاست خارجی بر توسعه اقتصادی ایجاد کرده است؛ و لذا پژوهش به دنبال پاسخگویی به این پرسش بوده است که سیاست خارجی چه نقشی در توسعه اقتصادی ایران و ویتنام از 1990 تا 2023 داشته است؟ فرضیه پژوهش گویای آن است که سیاست خارجی در دوران 1990 تا 2023 در روند توسعه اقتصادی ایران اختلال ایجاد کرده در حالی در ویتنام موجب افزایش نرخ توسعه شده است. نتایج این پژوهش نشان‌دهنده آن است که سیاست خارجی ایران به‌ویژه در دوران پس از انقلاب و در پاسخ به تحریم‌های اقتصادی و فشارهای دیپلماتیک، تأثیر منفی بر روند توسعه اقتصادی کشور گذاشته است. در مقابل، ویتنام با پذیرش سیاست‌های همساز با نظام بین‌الملل، توانسته است روابط تجاری خود را گسترش دهد و به‌طور مؤثری از فرصت‌های جهانی‌شدن بهره‌برداری کند که این امر منجر به افزایش نرخ رشد اقتصادی در این کشور شده است. این تحقیق از روش تحلیل علی-مقایسه‌ای و همچنین برای بررسی روابط بین متغیرها، از روش تحقیق ترکیبی (Mixed Methods) بهره گرفته است و با کاربست نظریه نئولیبرالیسم، به بررسی موضوع پرداخته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسلامیان، مجتبی؛ حبیبی، رحمان (۱۳۹۹). اقتصاد سیاسی در سیاست خارجی ج. ا. ایران؛ با تأکید بر سیاست خارجی دولت توسعه‎گرا. روابط خارجی، ۱۲ (۴۶)، ۳۳۷-۳۶۵. https://sid.ir/paper/955203/fa
امیدی، علی؛ قلمکاری، آرمین (۱۳۹۸). تحلیل رابطه سیاست خارجی و توسعه اقتصادی: مقایسه دولت‌های خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی (۱۳۷۶-۱۳۹۶). رهیافت انقلاب اسلامی، ۱۳(۴۶)، ۷۲-۴۷.
امینی، آرمین؛ شکرالهی، سمیرا سادات (۱۳۹۳). جهانی‌شدن و توسعه اقتصادی در ویتنام. سیاست جهانی، ۳(۱)، ۰-۰. https://sid.ir/ paper/401686/fa
ایمانی، همت (۱۳۹۶). نقش سیاست خارجی در توسعه ملی ایران. فصلنامه سیاست، 4 (۱۴)، ۷۹-۹۹.
بانک جهانی (۲۰۲۴). نمای کلی ویتنام. برگرفته از https://www.worldbank.org/en/country/vietnam/overview
زندی، عرفان؛ ساجدی، امیر (۱۴۰۰). جایگاه اقتصادی ایران در خاورمیانه از منظر آینده سیاست خارجی جمهوری اسلامی با تأکید بر افق ۱۴۰۴. مطالعات بین‌المللی، 18 (۷۰)، ۱۲۱-۱۴۱. doi: 10.22034/isj.2021.288722.1507
مشیرزاده، حمیرا (۱۳۸۴). تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل. تهران: سمت.