1
گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2
دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
10.22126/ipes.2026.12510.1761
چکیده
اقتصاد سیاسی فضا یک حوزه چندرشتهای است که در آن درک چگونگی تعامل میان نیروهای اقتصادی، سیاستهای دولتی، و ساختارهای فضایی، بهویژه در دوره معاصر، از اهمیت ویژهای برخوردار است. این نظریه بر تأثیرات متقابل و پیچیدهای که این نیروها بر توزیع فضایی و توسعه شهری دارند، تمرکز دارد و به طراحان و برنامهریزان شهری کمک میکند تا تصمیمات خود را در بسترهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعتری بررسی کنند. در شرایط جهانیشدن و تغییرات سریع اقتصادی، نظریه اقتصاد سیاسی فضا بهعنوان ابزار تحلیلی میتواند درک بهتری از چالشها و فرصتهای موجود در طراحی شهری فراهم کند. بدینسان در این مقاله، ما به بررسی اقتصاد سیاسی فضا به عنوان یک نظریه مهم در طراحی شهری میپردازیم و آن را در برنامههای ایران بررسی میکنیم و همچنین به چالشهای پیش روی این حوزه اشاره میکنیم. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و به روش مروری–تحلیلی ، بر پایهی مطالعات اسنادی و کتابخانهای انجام شده است. نتایج حاکی از آن است اقتصاد سیاسی فضا نقشی تعیینکننده در شکلدهی الگوهای توسعه و سازمان فضایی شهرهای ایران داشته و سیاستها و ساختارهای اقتصادی–سیاسی در طول دورههای مختلف موجب بروز پیامدهای گستردهای در طراحی شهری شدهاند. بررسی برنامهها و تجربههای توسعهای کشور نشان میدهد که تصمیمهای کلان سیاسی و جهتگیریهای اقتصادی، چه در دوران پیش از انقلاب و چه پس از آن، به شکلگیری نابرابری فضایی، تمرکزگرایی، توسعه نامتوازن و وابستگی ساختاری منجر شده است. این روندها بیانگر آن است که فهم و تحلیل فضا بدون توجه به نیروهای اقتصادی و روابط قدرت امکانپذیر نیست و اتخاذ رویکرد اقتصاد سیاسی فضا میتواند راهگشای اصلاح فرآیندهای طراحی شهری در ایران باشد.
حبیبی, کیومرث, سعیدی, مهدی, & جمشیدی شیخ آبادی, آرزو. (1405). مروری بر اقتصاد سیاسی فضا به مثابه نظریهی نوین در طراحی شهری. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, (), -. doi: 10.22126/ipes.2026.12510.1761
MLA
کیومرث حبیبی; مهدی سعیدی; آرزو جمشیدی شیخ آبادی. "مروری بر اقتصاد سیاسی فضا به مثابه نظریهی نوین در طراحی شهری". مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, , , 1405, -. doi: 10.22126/ipes.2026.12510.1761
HARVARD
حبیبی, کیومرث, سعیدی, مهدی, جمشیدی شیخ آبادی, آرزو. (1405). 'مروری بر اقتصاد سیاسی فضا به مثابه نظریهی نوین در طراحی شهری', مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, (), pp. -. doi: 10.22126/ipes.2026.12510.1761
VANCOUVER
حبیبی, کیومرث, سعیدی, مهدی, جمشیدی شیخ آبادی, آرزو. مروری بر اقتصاد سیاسی فضا به مثابه نظریهی نوین در طراحی شهری. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, 1405; (): -. doi: 10.22126/ipes.2026.12510.1761
)