پیامد تحریم‎‌های بین‌المللی بر صادرات انرژی ایران به چین

شریعتی, شهروز; ناصری, علی

doi:10.22126/ipes.2026.12098.1745

پیامد تحریم‎‌های بین‌المللی بر صادرات انرژی ایران به چین

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران

10.22126/ipes.2026.12098.1745

چکیده

تحریم‌های بین‌المللی چند جانبه و تحریم‌هایی که از سوی ایالات‌متحده و کشورهای غربی علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال شده‌اند، تأثیر قابل‌توجهی بر معاملات انرژی ایران داشته است. این تحریم‌ها که باهدف محدود کردن صادرات نفت و گاز ایران و فشار اقتصادی در نظر گرفته شده‌اند در عمل با منصرف کردن مشتریان بخش نفت و گاز ایران سهم کشور را از فروش منابع زیرزمینی به میزان قابل ملاحظه‌ای کاهش داده است. در همین حال چین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان انرژی در جهان، همواره بزرگترین خریدار نفت و گاز ایران بوده است و این کشور آسیایی در چند دهه اخیر یکی از شرکای اقتصادی کلیدی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود. پرسش اصلی پژوهش ناظر بر ارزیابی میزان اثرگذاری تحریم‌های بین‌المللی به رهبری آمریکا علیه بخش انرژی و نفت و گاز ایران بر بازار صادرات نفت و گاز ایران به چین است؛ ‌یافته‌های پژوهش با استفاده از چارچوب نظریه «اقتصاد سیاسی منازعه» نشان می‌‎دهد که چین گرچه همواره در مجامع بین‌المللی خواستار حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مسائل هسته‌ای ایران بوده است اما روند کلی مناسبات ایران و چین در حوزه انرژی چشم‌انداز روشنی را نشان نمی‌دهد. پژوهش نشان داد که بیشتر شرکت‌های چینی به دلیل فشارهای ایالات‌متحده و خطرات ناشی از تحریم‌ها، از همکاری با ایران خودداری می‌کنند و چین در موارد زیادی ناگزیر از تعدیل رفتار خود در برابر تحریم‌ها شده است. پایش داده‌ها همچنین نشان داد که روند واردات نفت و گاز ایران از سوی چین طی یک دهه گذشته با میزان و شدت تحریم‌های آمریکا همسو بوده است و شرکت‌های چینی با وجود دریافت تخفیف‌های قابل توجه برای خرید نفت ایران همزمان کوشیده‌اند تا با تحریم‌های الگوریتمی علیه ایران، ناگزیر همراهی کنند. روش انجام این پژوهش مبتنی بر پایش روندها و تحلیل کیفی داده‌‌های آماری و ارزیابی گزارش‌های خبری پیرامون معاملات انرژی ایران و چین است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات