تحول در سیاست خارجی مصر در دوره گذار از عبدالناصر به سادات؛ تحلیلی از چشم انداز اقتصاد سیاسی (1965-1981 میلادی)

نیاکویی, سید امیر; سرادار, حمید

doi:10.22126/ipes.2026.12719.1769

تحول در سیاست خارجی مصر در دوره گذار از عبدالناصر به سادات؛ تحلیلی از چشم انداز اقتصاد سیاسی (1965-1981 میلادی)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشگاه گیلان

² گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

10.22126/ipes.2026.12719.1769

چکیده

چرخش مصر از هم‌پیمانی با شرق به روابط استراتژیک با غرب از اواخر دوره عبدالناصر تا روی کار آمدن سادات، یکی از مهم‌ترین نقاط عطف سیاست خارجی این کشور در دوره معاصر به حساب می‌آید. این تحول، یک موضوع مقطعی یا محدود به یک دوره خاص نبود، بلکه شروع روندی بود که چارچوب سیاست خارجی مصر را تا دوره کنونی شکل می‌دهد. سوال اصلی مقاله حاضر این است که چگونه می‌توان چرخش اساسی سیاست خارجی مصر را در دوره گذار از عبدالناصر به سادات از منظر اقتصاد سیاسی تبیین کرد. فرضیه مطرح این است که تحول سیاست خارجی مصر در برهه زمانی مورد مطالعه، متاثر از تحول در اقتصاد سیاسی بین‌الملل از یک سو و همچنین اقتصاد سیاسی داخلی شامل ایدئولوژی دولت، مناسبات نیروهای رقیب سیاسی و تغییر رویکردها و سیاست‌های اقتصادی این کشور بوده و بنابراین در چارچوب نظریه‌های اقتصاد سیاسی قابل تبیین است. مقاله حاضر نشان می‌دهد تحول در سیاست خارجی مصر در تعامل با دگردیسی رویکردهای اقتصادی این کشور از سوسیالیسم دوره ابتدای زمامداری عبدالناصر به سیاست‌های باز اقتصادی (انفتاح) در دوره پس از آن و همچنین تغییر در مولفه‌های اقتصاد سیاسی بین‌الملل قابل فهم است. در واقع، پایان دادن به سه دهه خصومت با رژیم صهیونیستی و چرخش یه غرب، پیوند مستقیمی با برنامه‌های آزادسازی اقتصاد مصر داشت. از آن پس، اقتصاد مصر بیش از پیش به درآمد و کمک خارجی، گردشگری و رشد سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی وابسته شد. روش پژوهش به کار گرفته شده در این مقاله کیفی از نوع تبیین علی و روش گردآوری داده‌ها نیز به شیوه کتابخانه‌ای و اسنادی است.

کلیدواژه‌ها