اقتصاد سیاسی بین‌الملل روابط نفتی ایران و عربستان در پرتو رقابت چین و ایالات متحده براساس نظریه بازی‌ها

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 اقتصاد، علوم انسانی، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران

2 عضو هیات علمی دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)

3 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)

10.22126/ipes.2026.12087.1744

چکیده

دولت‌ها با توجه به اهداف ملی و مقتضیات ژئوپلیتکی و ژئواکونومیکی برای تحقق منافع ملی خود اقدام می‌کنند. این اقدام در محیطی پویا رخ می‌دهد زیرا تصمیمات و کنش‌های سایر کنشگران می‌تواند بر نوع رفتار دولت تأثیر گذاشته و این کنشگری پویا دولت را به سمت نقطه بهینه رهنمون می‌سازد. این نوع کنشگری را می‌توان در روابط نفتی ایران و عربستان نیز مشاهده نمود. روابط نفتی ایران و عربستان در محیطی رخ می‌دهد که دو کنشگر مهم فرامنطقه‌ای یعنی ایالات متحده و چین بر آن تأثیرگذار هستند. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رهیافت نظریه بازی به تحلیل کنش و واکنش روابط نفتی بین ایران و عربستان پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهند هم در حالت ایستا و هم در حالت پویا، تداوم غنی‌سازی می‌تواند جزیی از راهبرد غالب ایران باشد. اگر ایران در چارچوب یک توافق یا از طریق ارتقای سطح قدرت ملی و بازدارندگی بتواند ضمن حفظ توان غنی‌سازی و همچنین ارتقای سطح کنشگری خود در منطقه و نظام بین‌المللی و همچنین ایجاد توازن در سیاست خارجی خود بتواند ایالات متحده و دولت‌های غربی را در موقعیتی قرار دهد که آنها مجبور به الغا یا تخفیف جدی تحریم‌ها بر ضد ایران شوند حالت بهینه برای ایران حاصل خواهد شد. در این حالت با حفظ فروش بالای نفت به چین، ایران می‌تواند حداکثر امتیاز را براساس نظریه بازی‌ها در روابط نفتی خود با عربستان سعودی کسب کند. با این وجود، از یک طرف، تغییرات منطقه‌ای در دو سال اخیر و تجربه برجام موانع و از طرف دیگر، تغییرات سیاسی در ایالات متحده گذار به این وضعیت را دشوار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 05 اردیبهشت 1405
  • تاریخ دریافت: 10 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری: 01 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 24 دی 1404