ظهور کریدورها و تغییر اتصال ژئوپلیتیکی کشورها در نظم نوین جهانی

رنجبر حیدری, وحید

doi:10.22126/ipes.2026.12243.1753

ظهور کریدورها و تغییر اتصال ژئوپلیتیکی کشورها در نظم نوین جهانی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

وحید رنجبر حیدری

گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین، ایران

10.22126/ipes.2026.12243.1753

چکیده

جایگاه کریدورها در نظم نوین جهانی و معادلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی، موجب شده که ایجاد و بهره برداری از کریدورها به یکی از اصلی ترین موضوعات همکاری کشورهای هم سو تبدیل شود. کریدورهای ترانزیتی، فراتر از نقش اقتصادی، به ابزاری جهت تقویت نفوذ سیاسی و ایجاد امنیت منطقه‌ای برای ابرقدرتها در نظم جدید جهانی مبدل شده‌ و با توجه به نقش حیاتی کریدورها در توسعه تجارت منطقه ای و جهانی، بسیاری از کشورها علاقه‌مند به سرمایه گذاری در ایجاد و تکمیل این کریدورها می باشند. کریدورها از منظر ژئوپلیتیکی، فراتر از مسیرهای ساده ارتباطی بوده و به عنوان شریان های حیاتی اقتصاد جهانی و ابزارهای قدرت در رقابت های بین المللی عمل نمایند، لذا این پرسش اساسی مطرح می گردد که نظم نوین جهانی در فرایند اتصال ژئوپلیتیکی کشورها با نقش آفرینی کریدورهای تجاری بین المللی و منطقه ای باعث همگرایی یا تنش و جنگ خواهد شد؟ در پاسخ این فرضیه مطرح می شود که اتصال چیزی است که دولت‌ها از آن برداشت می‌کنند و بحث فعلی در سیاست جهانی جدید ، رقابت کریدوری قدرت‌های بزرگ در عصر اتصال، صلح یا درگیری به ارمغان می‌آورد، فلذا بسیاری از تنش‌ها و جنگ‌های آینده، اهداف اقتصادی را در کنار اهداف سیاسی دنبال می‌نمایند و یکی از موضوعات مهم، موضوع کریدورها و روابط ترانزیتی و تجاری کشورهاست، به گونه ای که طرح راهبردی دولتها در نظم نوین جهانی، طرح "تعامل گرا_تعادل گرای چندوجهی" با امکان استفاده از فرصتها و ظرفیتهای مختلف کریدورها می باشد. دولتها با هدف کسب جایگاه هژمون و تأمین نیازهای نظامی، امنیتی، تکنولوژیک یا ایجاد بلوک اقتصادی جدید، به استفاده از توان کریدورها تمرکز نموده اند که به طور روزافزونی شاهد شکل گیری رقابت و جنگ کشورها در این عرصه هستیم. رویکرد این پژوهش توصیفی _ تحلیلی، روش آن کیفی و شیوه گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای بوده است.

کلیدواژه‌ها