1
استادیار روابط بین الملل. گروه مطالعات جغرافیای ایران. بنیاد ایران شناسی. تهران. ایران.
2
دانشگاه علامه طباطبائی
10.22126/ipes.2026.12132.1746
چکیده
جنگ تجاری میان ایالات متحده آمریکا و چین به عنوان یکی از مهمترین تحولات ژئواکونومیک دهه اخیر، تأثیرات گسترده ای بر ساختار تجارت جهانی، زنجیره تأمین بین المللی و توازن قدرت های بین المللی برجای گذاشته است. این رقابت نه تنها در سطح اقتصادی، بلکه در حوزه های سیاسی، فناورانه و فرهنگی نیز ابعادی چندلایه و پیچیده پیدا کرده است. هدف این پژوهش، بررسی ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جنگ تجاری آمریکا و چین و ارزیابی پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم آن برای جمهوری اسلامی ایران در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ است. پژوهش با بهره گیری از چارچوب نظری ترکیبی شامل رئالیسم ژئواکونومیک، نظریه وابستگی متقابل نامتقارن و مرکانتیلیسم نوین و به روش تحلیلی–توصیفی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان میدهد که در بعد سیاسی، ایران از شکاف راهبردی میان آمریکا و چین برای تعمیق همکاری با بلوک شرق، به ویژه از طریق امضای سند جامع همکاری ۲۵ ساله با چین، عضویت دائم در سازمان همکاری شانگهای و گسترش روابط با قدرت های نوظهور آسیایی بهره برده است. در بعد اقتصادی، جنگ تجاری موجب افزایش صادرات غیرنفتی ایران به چین، وابستگی فناورانه فزاینده به شرکت های چینی و ایجاد فرصت هایی محدود برای صادرات غیرمستقیم به بازار آمریکا از طریق کشورهای ثالث شده است. در بعد فرهنگی–فناورانه نیز تعاملات دانشگاهی، دیجیتال و فناورانه ایران با چین افزایش یافته، در حالی که نگرانی هایی درخصوص استقلال فناورانه، امنیت سایبری و انتقال فناوری نیز پررنگ تر شده است. این پژوهش نتیجه می گیرد که سیاست خارجی و اقتصادی ایران باید بر پایه حفظ استقلال راهبردی، تنوع بخشی به شرکای بین المللی، تقویت توان فناورانه داخلی و بهره گیری هوشمندانه از رقابت میان قدرت های بزرگ طراحی و اجرا شود.
ذبیحی, رضا, & گلستانی, جواد. (1405). بررسی تأثیرات جنگ تجاری آمریکا و چین بر ایران: ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, (), -. doi: 10.22126/ipes.2026.12132.1746
MLA
رضا ذبیحی; جواد گلستانی. "بررسی تأثیرات جنگ تجاری آمریکا و چین بر ایران: ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی". مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, , , 1405, -. doi: 10.22126/ipes.2026.12132.1746
HARVARD
ذبیحی, رضا, گلستانی, جواد. (1405). 'بررسی تأثیرات جنگ تجاری آمریکا و چین بر ایران: ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی', مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, (), pp. -. doi: 10.22126/ipes.2026.12132.1746
VANCOUVER
ذبیحی, رضا, گلستانی, جواد. بررسی تأثیرات جنگ تجاری آمریکا و چین بر ایران: ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, 1405; (): -. doi: 10.22126/ipes.2026.12132.1746
)