بررسی تأثیرات جنگ تجاری آمریکا و چین بر ایران: ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مطالعات سیاستی ایران‎شناختی، بنیاد ایران‎شناسی، تهران، ایران.

2 دانش‎آموخته روابط بین‌الملل، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

10.22126/ipes.2026.12132.1746

چکیده

یکی از مهم‌ترین تحولات ژئواکونومیک دهه اخیر، جنگ تجاری امریکا-چین است که این رقابت تنها اقتصادی نبوده و ابعاد سیاسی، فناورانه و فرهنگی متعددی داشته است. هدف پژوهش، واکاوی ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی جنگ مربوطه و بررسی تأثیرات آن بر ایران بین ۲۰۱۸-۲۰۲۵ است. پرسش اصلی پژوهش، به پیامدهای وارده بر موقعیت ژئواکونومیک، روابط خارجی و ساختار اقتصادی ایران می‌پردازد. این مطالعه با چارچوب نظری ترکیبی، شامل رئالیسم ژئواکونومیک، وابستگی متقابل نامتقارن، مرکانتیلیسم نوین، به روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند، در بعد سیاسی، ایران، با اقداماتی همچون امضای توافق‎نامه ۲۵ ساله با چین و عضویت در شانگهای، از شکاف میان آمریکا-چین برای گسترش تعامل با شرق بهره برده است. در بعد اقتصادی، ایران با تخفیف‌های نفتی به چین، صادرات خود را افزایش داده ولی بهدلیل تحریم‌ها نتوانسته از فرصت‌های جابه‎جایی زنجیره‌ تأمین و بازار آمریکا بهره گیرد. در بعد فناوری با وجود نگرانی از وابستگی فناورانه، همکاری‌های دیجیتال با چین افزایش یافته است. درمجموع، سیاست خارجی ایران با در نظر گرفتن توازن میان شرق-غرب، باید بر اساس منافع ملی مبتنی بر استقلال راهبردی، تنوع‌بخشی شرکا، تقویت توان فناورانه داخلی متمرکز باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ایرنا (16 اردیبهشت 1404). تحصیل بیش از چهار هزار دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌های چین، قابل دسترس در: https://www.irna.ir/news/85812198/
قربانی، مژگان (1399)، جنگ تجاری آمریکا و چین: علل و پیامدهای آن. مطالعات راهبردی و سیاست‌گذاری عمومی، 10(35)، 134-154.
قربانی شیخ‌نشین، ارسلان؛ حدادزند، شیرین (1402). جنگ تجاری چین و ایالات متحده و پیامد آن بر کشورهای جنوب شرق آسیا، مطالعه موردی ویتنام و تایوان، مجله رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 14(73)، 201-228. doi: 10.48308/piaj.2023. 229624.1316
کیان پترولیوم (1404). صادرات گاز مایع، قابل دسترس در: https://www.kianpetroleum.com/export-of-liquefied-gas/
گلستانی، جواد (۱۴۰۱). جنگ تجاری ایالات متحده و چین و تأثیر آن بر اقتصاد آمریکا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (۱۴۰۰). بررسی سند همکاری ۲۵ ساله ایران و چین، قابل دسترس در: https://rc.majlis.ir/fa/news/show/1647901