بررسی روند تشدید تعارض چین و آمریکا بر سر تایوان در چارچوب نظریه مسیر جنگ

زارع, محمد

doi:10.22126/ipes.2026.13567.1814

بررسی روند تشدید تعارض چین و آمریکا بر سر تایوان در چارچوب نظریه مسیر جنگ

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

محمد زارع

گروه روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

10.22126/ipes.2026.13567.1814

چکیده

مسئله تایوان در دهه‌های اخیر به یکی از کانون‌های اصلی رقابت راهبردی میان چین و ایالات متحده تبدیل شده است و نشانه‌های فزاینده‌ای از تشدید ساختاری تعارض در تنگه تایوان و قفل شدگی این تعارض در مسیر جنگ آشکار شده است. این مقاله با بهره‌گیری از نظریه مسیر جنگ واسکز، به بررسی چگونگی شکل‌گیری و تثبیت روند تشدید تعارض میان چین و آمریکا بر سر تایوان می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که چرا علی رغم فقدان تصمیم آگاهانه برای جنگ، تعاملات دو طرف به‌طور مستمر در جهت افزایش خطر درگیری نظامی حرکت می‌کند. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر تحلیل تاریخی–تحلیلی است و داده‌ها از اسناد رسمی، مقالات پژوهشی و مطالعات موردی، به‌ویژه بحران موشکی ۱۹۹۵–۱۹۹۶ و تحولات پس از سال ۲۰۱۶ استخراج شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تعریف تعارض تایوان به‌عنوان یک مسئله ارضی–هویتی غیرقابل مصالحه از سوی چین، در کنار سیاست‌های قهری تدریجی و عدم تعهد به نفی استفاده از زور، نخستین حلقه‌های مسیر جنگ را تثبیت کرده است. در مقابل، ایالات متحده با تداوم بازدارندگی، ابهام راهبردی و فروش ساختاریافته سلاح به تایوان، ناخواسته به بازتولید منطق تشدید کمک کرده است. مقاله استدلال می‌کند که پیوند سیاست قهری با چارچوب‌های مشروعیت هنجاری در هر دو سوی تعارض، موجب قفل‌شدگی مسیر و شکل‌گیری نوعی «ثبات منفی» شده است که کاهش تنش و گذار به صلح پایدار را دشوار می‌سازد. نتیجه‌گیری مقاله نشان می‌دهد که خروج از مسیر جنگ نه صرفاً مستلزم تنظیمات بازدارنده، بلکه نیازمند تحول در گفتمان‌های مشروعیت‌ساز و پذیرش گزینه‌های میانی در مدیریت تعارض تایوان است.

کلیدواژه‌ها