جهانی‌شدن، تحول فرهنگی و سیاست توسعه صادرات در کشورهای درحال توسعه

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل ، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

10.22126/ipes.2019.1188

چکیده

جهانی‌شدن مفهومی است که برای توصیف یک رشته تحولات اساسی مرتبط به هم در سطح جهانی به‌کار می‌رود. این پدیده، از یک ‌طرف، باعث به هم‌فشردگی و نزدیک ‌شدن عرصه‌های مختلف زندگی انسآنها و فروپاشی مرزهای پیشین در همه حوزه‌ها شده و از طرف‌ دیگر، تأثیرگذاری بخش‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را بر یکدیگر در عرصه جهانی به ‌دنبال داشته ‌است. امروزه تحت‌تأثیر انقلاب فناوری اطلاعات و ارتباطات، تاثیرات جهانی‌شدن در بخش فرهنگی به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه نمود بیشتری یافته‌است به‌گونه‌ای که منجر به شکل‌گیری یک «فرهنگ مصرفی فردگرایانه و گزینش‌گر» در سطح جهانی شده‌است. این فرهنگ جدید، به‌نوبه خود، سایر عرصه‌ها از جمله سیاست و اقتصاد و حوزه تلاقی آنها یعنی سیاستگذاری اقتصادی دولت‌ها را نیز تحت‌تأثیر قرار داده ‌است. بر این اساس، هدف این مقاله تلاش در جهت فهم این تحولات فرهنگی و پیامدهای آن برای سیاستگذاری اقتصادی دولت به ‌ویژه در کشورهای در ‌حال ‌توسعه است. سئوال اصلی پژوهش این است که چه نسبتی بین تحولات فرهنگی ناشی از جهانی‌شدن و سیاستگذاری اقتصادی دولت در کشورهای در حال‌توسعه وجود دارد؟ در پاسخ به این پرسش، این فرضیه مطرح می‌شود که تحولات فرهنگی ناشی از جهانی‌شدن، با طرح مطالبات و نیازهای جدید، سیاستگذاری اقتصادی دولت را به ‌سمت الگوهای بازارمحور و برون‌گرایانه، به ‌منظور هماهنگی با آن تحولات و پاسخ به مطالبات و نیازهای جدید، سوق داده است. این الگو برای کشورهای در‌حال‌توسعه راهبرد توسعه صادرات می‌باشد. در این مقاله، روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و برای گردآوری داده‌ها از روش کتابخانه‌ای استفاده شده ‌است.

کلیدواژه‌ها


-      استیونسن، نیک. (1384). «رسانه­های‌جدید و جامعه‌اطلاعاتی(شیلر، کاستلز، ویریلیو و فمینیسم سایبر)». ترجمه: پیروز ایزدی. فصلنامه رسانه. شماره62. 120-78

-      الکاک، پیت و دیگران. (1391). مرجع سیاستگذاری اجتماعی. ترجمه: علی­اکبر تاج­مزینانی و محسن قاسمی. جلد اول.  تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

-      بررسی­های بازرگانی. (1387). «صادرات و الگوی توسعه در جهان سوم». شماره 21. 26-3.

-      خواجه نوری، بیژن و دیگران. (۱۳۹۲). «مطالعه رابطه جهانی شدن فرهنگی با فردگرایی و جمع گرایی جوانان مورد مطالعه: شهر شیراز». فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی. شماره 4. 66-43.

-      غرایاق­زندی، داود. (1390). درآمدی بر سیاستگذاری امنیت ملی. چاپ اول. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

-      کاظمی، مریم. (۱۳۸۴). «حقوق بشر و دولت‌ها در عصر جهانی‌شدن». راهبرد. شماره ۳۸. 270-256.

-      لارسون، توماس و اسکیدمور، دیوید. (۱۳۹۳). اقتصاد سیاسی بین‌الملل. ترجمه: احمد ساعی و مهدی تقوی. ‌تهران: قومس.

-      مصلی­نژاد، عباس. (1393). سیاستگذاری اقتصادی: مدل، روش و فرآیند. تهران: رخداد نو.

-      مورن، مایکل و دیگران. (1393)، دانشنامه سیاستگذاری عمومی. ترجمه: محمد صفار. تهران: نشر میزان.

-      وحید، مجید. (1386). «بحثی در سیاستگذاری فرهنگی».  فصلنامه سیاست. دوره 37، شماره 3. 306-278.

-      یاوری، کاظم و رحمان، سعادت. (1384). «اثر سرمایه گذاری خارجی بر رشد اقتصادی ایران: راهبردهای جایگزینی واردات و توسعه صادرات».  فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع). شماره 27.

References

-       Jabbra, Joseph and O. P. Dwivedi. (2006). Globalization, Governance, and Administrative Culture. International Journal of Public Administration, Vol. 27, Nos. 13 & 14, pp. 1101–1127.                                                                                                                              

-       Riolo, A. (2017). I choose, therefore I am. The Jaspers concept of choice and implications on the ability to act. 25th European Congress of  Psychiatry / European Psychiatry 41S,  S710–S771.

-       Karunaratne, neil Dias. (2007). Export Oriented Industrialization Strategies, Intereconomics, Vol. 15. Iss. 5, 217-223.

-       Albrow, Martin. (2012). The impact of globalization on sociological concepts: Community, culture and milieu, Innovation. The European  Journal of  Social Science Research, Vol. 1, Ko. 4.

-       Archer, Kevin. Martin, Bosman. Mark Amen. Ella, Schmidt. (2007).  Locating Globalizations and Cultures, Globalizations.

-       Coicaud, Jean-Marc. (2013). The globalization of human rights. Tokyo,  New York, Paris: United Nations University Press.

-       Cossa, José. (2015). African Renaissance and Globalization: A      Conceptual Analysis and a Way Forward. Ufahamu, 38:3.

-       Cuterela, Sandu. (2012). Globalization: Definition, Processes and  Concepts. Revista Română de Statistică, Supliment Trim IV.

-       Dascălu, Dan Ioan. (2013). Individualism and mass communication in the context of globalization. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 163,  1–6.

-       Finance and Development, June 2015, 20-23.

-       Ganaie, Ashraf and Mohiuddin, Shafiqa. (2016). Globalization and  Human Rights. Developing Country Studies, Vol. 6, No.12.

-       Guttal, Shalmali. (2010). Globalisation, Development in Practice.  Development in Practice, Volume 17, Numbers 4–5.

-       Hamdi, Mustafa. (2013). The Impact of Globalization in the Developing  Countries. Developing Country Studies, Vol.3, No.11, 2013.

-       Haque, Shamsul. (2002). globalization, new political economy, and  governance. Administrative Theory & Praxis, Vol. 24, No. 1,103–124

-       Harmanci, Nimet. (2017). Consumerism is the Core Ideology of the Capitalism. International Journal of Business, Humanities and  Technology, Vol. 7, No. 4.

-       Katz, James and Aakhus, Mark. (2004). Perpetual Contact. UK:  Cambridge University Press.

-       Munck, Ronaldo and Denis O'Hearn. (2008). Critical Development            Theory: Contributions to a New Paradigm.UK: London, Zed Books.

-       Okafor, Nnamdi and Peter, Etchie. (2014).  Globalization and The Social Formation of Third World Countries. Afro Asian Journal of Social  Sciences, Volume 5, No. 5.2 Quarter II.

-       Onwe, Sunday and Nwogbaga, David. (2014). International Journal of  Humanities and Social Science, Vol. 4, No. 8.

-       Osland, Joyce. (2003). Broadening the Debate The Pros and Cons of  Globalization. Journal of Management Inquiry, Vol. 12 No. 2, 137-           154.

-       Otasevic, Katarina. (2014). Cultural Diversity and Cultural Identity in  Globalization. Applied Economics and Management, Volume II.

-       Qadri, Mubashar and Umer, Ayub. (2016). Globalization and Regionalization.  Journal of Management and Research, Volume 3, Number 2.

-       Saguier, Marcelo. (2012). Resistance to globalization. On               https://researchgate.net/publication/269104537_Resistance_to Globalization.

-       Servaes, Jan and Lie, Rico. (2010).  Media, globalisation and culture: issues and  trends, Communication, Volume 29.

-       Shengping, Yang (2008). logic and trends in cultural globalization and the  reconstruction of modern. Social Sciences in China, Vo l. XXIX, No. 4. 

-       Steve Melluish (2014). Globalization, culture and psychology. International  Review of Psychiatry, 26(5): 538–543.

-       Suralkar, G. (2018). Globalization and Human Rights. IJCESR, Volume-5,  Issue-5.

-       Tausch, Arno. (2010). Globalisation and development: the relevance of classical dependency theory for the world today. International Social Science Journal,  61 (202), 467- 488.

-       Twiss, Sumner. (2004). History,Human Rights,and Globalization.  JRE  32.1:39-70.

-       Velluti, Samantha. (2016). The Promotion and Integration of Human Rights in EU External Trade Relations. Utrecht Journal of International and European  Law, 32(83), pp.41–68.