بی‌ثباتی سیاسی، مالی و اقتصادی در اقتصاد ایران: ابعاد وعوامل موثر بر آن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

استادیار اقتصاد، دانشکده کسب‌وکار و اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشگاه خلیج‌فارس، بوشهر، ایران.

10.22126/ipes.2022.6122.1348

چکیده

از مهم‌ترین اهداف هر کشور برقراری ثبات در همه ابعاد است که در سایه ثبات سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی و سایر اهداف در سطح کلان محقق می‌شود و زمینه توسعه‌یافتگی را فراهم می‌کند. این پژوهش در تلاش است ابعاد و عوامل مؤثر بر بی‌ثباتی در اقتصاد ایران را بررسی کند. برای این منظور علاوه‌بر تحلیل شاخص‌های بی‌ثباتی (اقتصادی، مالی و سیاسی) از آزمون علیت گرنجر و مدل خود رگرسیون برداری استفاده شده است. تحلیل شاخص‌های بی‌ثباتی نشان می‌دهد بعد از جنگ هر سه شاخص ریسک اقتصادی، مالی و اقتصادی کاهش‌یافته است اما طی سه دهه اخیر ریسک سیاسی در کشور افزایش، ریسک اقتصادی هر چند نوسان زیادی تجربه کرده است، ولی بدون تغییر بوده و ریسک مالی کاهش‌ یافته است. نتایج آزمون علیت نشان می‌دهد بی‌ثباتی سیاسی علیت گرنجری بی‌ثباتی اقتصادی و مالی است. همچنین بررسی توابع عکس‌العمل آنی حاکی از آن است که با افزایش بی‌ثباتی سیاسی، بی‌ثباتی اقتصادی و مالی افزایش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها


احمدی، سمیه و حاتمی، عباس(1399). « تحلیل تطبیقی مؤلفه‌‌های سیاسی و اقتصادی بی‌ثباتی‌های سیاسی در ادوار شش‌گانة حیات جمهوری اسلامی»،  مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل دوره 3، شماره 2.
اصغرپور، حسین، احمدیان کسری و منیعی امید (1392). «اثر بی‌ثباتی سیاسی بر رشد اقتصادی ایران: رهیافت غیرخطی kaparch»، پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، سال 21، شماره 68.
آقایی مجید، کوهبر محمدامین و احمدی‌نژاد حسین (1397). «ثبات مالی و عملکرد اقتصادی: مطالعه موردی کشورهای عضو اوپک»، فصلنامه اقتصاد و الگوسازی دانشگاه شهید بهشتی، سال نهم، شماره 2.
اقبالی، علیرضا و سایه میری ، علی(1400). « بررسی رابطۀ نظری بین بی‌ثباتی سیاسی و چرخۀ تجاری - سیاسی در یک کشور نفتی»، مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل، دوره 4، شماره 1.
اکبریان، رضا و حیدری پور، سید محسن(1388). «بررسی تاثیر توسعه بازار مالی بر رشد اقتصادی در ایران طی سالهای 1345-1386»، پژوهشنامه اقتصادی پاییز 1388 شماره 34.
انصاری سامانی، محمودی حبیب و زهرا نامداری سیمین (1395). «بررسی رابطه بین ریسک و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در کشورهای منتخب درحال‌توسعه (رهیافت داده‌های پانلی پویا)، مطالعات و سیاست‌های اقتصادی دوره ۱۲، شماره ۲.
جعفری صمیمی، احمد، بابا‌زاده محمد و اکبریانمهر زهرا  (1386). «بررسی رابطه بین ثبات سیاسی و کارایی دولت با رشد اقتصادی کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا»، فصلنامه علوم اقتصادی، سال اول، شماره 1.
جلالی ام‌البنین، انصاری سامانی حبیب و هاتفی مجومرد مجید (1396). «اثر ریسک سیاسی بر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران پژوهش‌های رشد و توسعه پایدار»، سال هفدهم، شماره 4.
حیدری، حسن و رقیه علی‌نژاد (1393). «رابطه بین ثبات سیاسی و رشد اقتصادی: شواهدی جدید از کشورهای اسلامی گروه دی هشت»، راهبرد اقتصادی، سال 3، شماره 11.
درینی، ولی،‌ اسماعیل‌پور محمد، هادی مقدم و وحید دهباشی (1395). «تجزیه‌وتحلیل تأثیر بی‌ثباتی سیاسی با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی ایران بر تجارت بین‌الملل»، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال ششم، شماره 3.
راسخی، سعید و منتظری، مجتبی (1394). «اثر بی ثباتی اقتصاد کلان بر عبور نرخ ارز: شواهدی از رگرسیون انتقال ملایم (STR)»،تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی، شماره 22.
شاه‌آبادی، ابوالفضل و بهاری زهره (1393). «تأثیر ثبات سیاسی و آزادی اقتصادی بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب توسعه‌ یافته و در حال‌ توسعه»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال چهارم، شماره شانزدهم.
فلیحی نعمت و بخارائی ریحانه (1396). «بررسی اثر عمق مالی بر رشد اقتصادی در ایران»، فصلنامه اقتصاد مالی، شماره 83.
فلیحی نعمت وبخارائی ریحانه(1396). « بررسی اثر عمق مالی بر رشد اقتصادی در ایران»، اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، دوره 11، شماره 38.
کازرونی، علیرضا، اصغرپور حسین و نفیسی مقدم مریم (1398). «بررسی اثر ثبات سیاسی بر رشد اقتصادی در ایران: رویکرد رگرسیون کوانتایل»، فصلنامه علمی مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، دوره ۹، شماره 31.
کمیجانی، اکبر، گرجی ابراهیم و اقبالی علیرضا (1392). «اقتصاد سیاسی رشد اقتصادی»، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، سال بیست و یکم، شماره 65.
گوگردچیان، احمد، فتحی، سعید، امیری، هادی و سعیدی ورنامخواستی، نسرین(1394). « تحلیل مقایسه‌ای تاثیر ریسک سیاسی بر توسعه بازار سهام کشورهای منتخب»، دانش سرمایه گذاری، دوره 4، شماره 15 شماره پیاپی.
میدری، احمد (1374). «بی‌ثباتی سیاسی و رشد اقتصادی»، فصلنامه راهبرد، 6
میرباقری هیر، میرناصر، ناهیدی امیرخیز محمدرضا و شکوهی‌فرد سیامک (1395). «ارزیابی ثبات مالی و تبیین عوامل مؤثر بر ثبات مالی بانک‌های کشور»، فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، سال چهارم، ش 15.
References:
Aghaei, Majid, Kouhbor, Mohammad Amin, Ahmadinejad, Hossien (2018). "Financial Stability and Economic Performance: The Case of OPEC Countries", Journal of Economics and Modeling, 9(2), (in Persian).
Aisen, Ari, Veiga, Francisco Jose, ( 2011). "How does political instability affect economic growth?", International Monetary Fund, (No. 11-12)
Alesina, Alberto and Roberto Perotti. (1996)."Income Distribution, Political Instability,and Investment", European Economic Review, 40(6).
Ansari Samani, Habib, Mahmudi, Zahra, Namdari, Simin (2017). The Relationship between Risk and Foreign Direct Investment in Selected Developing Countries (Dynamic Panel Data Approach), The Journal of Economic Studies and Policies, 3(2) (in Persian).
Asgharpur Hossein, Ahmadian Kasra, Maniee Omid. (2014). Effect of Political Instability on Economic Growth in Iran (Nonlinearity method, aparch), Journal of Economic Research and Policies.  21 (68) (in Persian).
Barro, Robert J. (1991). "Economic growth in a cross section of countries", The Quarterly Journal of Economics, 106(2).
Benhabib, Jess, Rustichini, Aldo (1996). "Social conflict and growth", Journal ofEconomic Growth, 1.
Brown, Keith C. Harlow, W. V., Tinic, Seha M. (1988). "Risk aversion, uncertain information, and market efficiency", Journal of Financial Economics, 22(2).
Chakraborty, Indrani (2008). "Does financial development cause economic growth? The case of India", South Asia Economic Journal, 9(1).
Colombage, Sisira R.N. (2009). Financial markets and economic performances: Empirical evidence from five industrialized economies. Research in International Business and Finance, 23(3).
Cournède Boris,  Denk, Oliver (2015). Finance and economicgrowth in OECD and G20 countries. OECD Economics Department Working Papers, No. 1223.
Creel, Jérôme, Hubert, Paul, Labondance, Fabien (2015). "Financial stability and economic performance", Economic Modelling, 48.
Darini, Vali Mohammad, Esmaeilpour Moghadam, Hadi, Dehbashi, Vahid (2016). "Analyzing the Effect of Political Instability on International Business Based on Geopolitical Situation of Iran", Quarterly Journal of Political Research in Islamic World, 6 (3) (in Persian).
Demetriades, Panicos O., Hussein, Khaled A. (1996). "Does financial development cause economic growth? Time-series evidence from 16 countries", Journal of Development Economics, 51(2).
Devereux, Michael B., Wen, Jean-François (1996). "Political uncertainty, capital taxation and growth", Mimeo, University of British Columbia.
Falihi, Nemat, Bukhara, Reyhaneh (2018). "Investigating the effect of financial depth on economic growth in Iran", Financial Economics 11 (38) (in Persian).
Goldsmith, Raymond William (1969). Financial Structure and Development, New Haven’, CT: Yale University Press.
Heydari, Hasan, alinezhad, Roghaie(2014). "Political Stability and Economic Growth Nexus: Some New Evidence from D-8 Countries", Economic Strategy, 3(11) (in Persian).
Jafari Samimi, Ahmad,. Babazadeh, Mohammad, Akbrianmehr, Zahra (2007). Investigating the relationship between political stability and government efficiency with the economic growth of the Middle East and North Africa countries, Quarterly Journal of Economic Sciences, 1(1), 55-77 (in Persian).
Jalali, Omolbanin, Ansari Samani, Habib, Hatefi Madjumerd, Majid. (2017). "The Effect of Political Risk on Foreign Direct Investment in Iran", Quarterly Journal of Economic Growth and Development Research, 8(29) (in Persian).
Julio, Brandon, & Yook, Youngsuk (2012). "Political uncertainty and corporate investment cycles", The Journal of Finance, 67(1).
Kazerroni, ALireza, Asgharpour, Hosein, nafisi, maryam (2019). An Investigation of the Effects of Political Stability on Economic Growth in Iran: A Quantile Resression Approach. Strategic Studies of public policy, 9(31) (in Persian).
Kirikkaleli, Dervis, Onyibor Kelvin (2020). "The Effects of Financial and Political Risks on Economic Risk in Southern European Countries: A Dynamic Panel Analysis", International Journal of Financial Research, Vol. 11, No. 1; 2020
Kirikkaleli, Dervis (2016). "Interlinkage between economic, financial, and political risks in the Balkan countries: Evidence from a panel cointegration", Eastern European Economics, 54(3).
Kirikkaleli, Dervis (2019). Time–frequency dependency of financial risk and economic risk: evidence from Greece. Journal of Economic Structures, 8(1), 37.
Komijani Akbar, Gorji Ebrahim, Eghbali Ali Reza (2013). "Political Economy of Economic Growth", Quarterly Journal of Economic Research and Policies, 21 (65) (in Persian).
Levine, Ross, Loayza, Norman,  Beck, Thorsten (2000). "Financial intermediation and growth: Causality and causes", Journal of Monetary Economics, 46(1).
Li, Jinliang, & Born, A. Born (2006). "Presidential election uncertainty and common stock returns in the United States", Journal of Financial Research, 29(4).
McKinnon, Ronald I. (1973). Money and Capital in Economic Development, Washington, DC: Brookings Institution.
Midri, Ahmad (1996). "Political Instability and Economic Growth", Quarterly journal of strategy, No6 (in Persian).
Mirbagheri hir, M N., Nahidi A M,. shokohifard, S. (2017). "Assessment of Financial Stability and Factors Affecting the Financial Stability of the Country's Banks", quarterly journal of fiscal and economic policies, 4 (15) (in Persian).
Odhiambo Nicholas M. (2008). "Financial Depth, Savings and Economic Growth in Kenya: A Dynamic Causal Linkage", Economic Modelling, 25(4).
Olson, Mancur (1963). "Rapid growth as a destabilizing force", The Journal of Economic History, 23(4).
Pantzalis, Christos, Stangeland, David A., Turtle, Harry J. (2000). Political elections and the resolution of uncertainty: the international evidence. Journal of Banking & Finance, 24(10).
Pastor, Ľuboš, Veronesi, Veronesi (2013). "Political Uncertainty and Risk Premia", Journal ofFinancial Economics, 110(3).
Rajan, Raghuram G., & Zingales, Luigi (1998). "Financial Dependence and Growth", American Economic Review, 88(3).
Rousseau, Peter L., Wachtel, Paul (2011). "What Is Happening to the Impact of Financial Deepening on Economic Growth?", Economic Inquiry, 49(1).
Sausgruber, Rupert, Sonntag, Axel, Tyran, Jean-Robert (2019). Disincentives from Redistribution: Evidence on a Dividend of Democracy. https://doi.org/10.2139/ ssrn.3398138
Shahabadi, Abolfazl, Bahari, Zohre (2014). "Effect of Political Stability and Economic Freedom on the Economic Growth in Selected Developed and Developing Countries", Quarterly Journal of Economic Growth and Development Research, 4(16) (in Persian).
Smales, Lee, A( 2015). Better the devil you know: The influence of political incumbency on Australian financial market uncertainty. Research in International Business and Finance, 33.
The International Country Risk Guide (ICRG) website: https://www.prsgroup.com/explore-our-products/international-country-risk-guide.
Zang Hyoungsoo, Kim, Young Chul (2007). "Does Financial Development Precede Growth? Robinson and Lucas Might Be Right", Applied Economic Letters, 14(2).
Fielding, David (2000). “Can Political Instability Generate Business Cycles?: Evidence from the Intifada” , Department of Economic , University of Leicester, Working Paper.
Eghbali Alireza & Sayehmiri Ali (2021)." Investigating the Theoretical Relationship Between Political Instability and Political Business Cycle in an Oil Country", International Political Economy Studies,  Volume 4, Issue 1, (in Persian).
Ahmadi Somayeh  & Hatami Abbas (2020). "A Comparative Analysis of Political & Economic Components of political Instabilities in the Islamic Republic's Six Political Life" International Political Economy Studies, Volume 3, Issue 2,(in Persian).
Googerdchian,  Ahmad , Fathi Saeid, Amiri Hadi, Saeidi Varnamkhasti, Nasrin(2015)." Comparing Analysis the Effect of Political Riske on Stock Market Developing in Selected Countries,  Journal of Investment Knowledge,Volume 4, Issue 15, (in Persian)
Cutler, D. M., Poterba, J. M., & Summers, L. H. (1989). International evidence on the predictability of stock returns. Unpublished manuscript, MIT.
Białkowski Jędrzej, Gottschalk Katrin, Piotr Wisniewski Tomasz(2008)."Stock market volatility around national elections", Journal of Banking & Finance,Volume 32, Issue 9.
Rousseau, P. L., & P. Wachtel.(2011). What Is Happening to the Impact of Financial Deepening on Economic Growth?.Economic Inquiry,49(1), 276-288. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.2009.00197.x
Akbaryan, Reza., &Heidaripour, Seyed Mohsen (2009), Investigating Effect of Financial
Market Development on Economic Growth in Iran Between (1967-2009).
Quarterly Journal of Economic Research, 3, 43-63 (In Persian).
Demetriades Panicos and Law Siong Hook (2006). "Finance, institutions and economic development", International Journal of Finance & Economics,, vol. 11, issue 3.
Akbaryan, Reza., &Heidaripour, Seyed Mohsen (2009), Investigating Effect of Financial
Market Development on Economic Growth in Iran Between (1967-2009).
Quarterly Journal of Economic Research, 3, 43-63 (In Persian).
Saeed, Rasekhi , Montazeri Mojtaba (2016)." The Impact of Macroeconomic Instability on Exchange Rate Pass Through: Some Evidence from Smooth Transition Regression (STR) Model", Journal of Economic Modeling Research,6(22) (In Persian).