از افول تا بازآرایی: چالش‏‌های سنتی و نوظهور هژمونی آمریکا

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‏ الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

2 دانش‏آموخته کارشناسی ارشد روابط بین ‏الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

10.22126/ipes.2026.12779.1773

چکیده

هژمونی ایالات متحده، به‌عنوان ستون نظم جهانی پساجنگ سرد، بر پایه برتری اقتصادی-نظامی، رژیم‌سازی بین‌المللی و اقتدار ایدئولوژیک استوار بوده است. با این حال، تحولات اخیر نظام بین‌الملل، نشانه‌های فرسایش این جایگاه را آشکار ساخته‌اند. پژوهش حاضر، با بهره‌گیری از نظریه چرخه قدرت چارلز دوران و روش توصیفی-تبیینی مبتنی بر داده‌های کتابخانه‌ای، این پرسش را مطرح می‏کند که: هژمونی آمریکا در معرض چه چالش‏های سنتی و نوظهوری است و این عوامل چه تأثیری بر گذار نظم بین‏الملل دارند؟ نوشتار پیش رو نشان می‏دهد که پیوند افول نسبی اقتصادی، چالش‏های سیاسی-نظامی و تضعیف نفوذ ایدئولوژیک به‏منزله عوامل سنتی با چالش‏های جدیدی ازجمله بازیگران شبه‏نظامی، تضعیف بازدارندگی آهنین، ناکارآمدی در برابر فناوری‏های ارزان نظامی و افول روایت‏سازی، فرسایش هژمونی آمریکا را تسریع کرده است. این امر زمینه‏ساز تسهیل ورود به نظمی چندقطبی است که در آن، چین در عرصه اقتصادی، روسیه در حوزه ژئوپلیتیکی و قدرت‌های میانی در عرصه‏های بازی نامتقارن، به‏عنوان کنش‎گران تأثیرگذار نقش‌های کلیدی در شکل‌دهی به سیاست جهانی ایفا خواهند کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


آجرلو، محمدجعفر؛ اعتبار، علی (۱۳۸۷). جایگاه قدرت نظامی در تثبیت هژمونی آمریکا (پس از پایان جنگ سرد). فصلنامه بین‏المللی ژئوپلیتیک، ۴(۱۳)، ۱۶۲-۱۳7.
احمدی‌‌نژاد، حمید؛ قربانی شیخ‌نشین، ارسلان (1401). آمریکا و چین در نظم پساکرونا. فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 28(118)، 35-5.
پیری، هادی مراد؛ رمضانی تکلیمی، داود (1401). افول هژمونی آمریکا از دیدگاه متفکرین غربی با تأکید بر نظریات فوکویاما و هانتینگتون. فصلنامه راهبرد سیاسی، 6(3)، 93-71.
ستوده، محمد؛ محمدی ضیاء، علی (۱۳۹۶). راهبرد آمریکا و نظم منطقه‏ای خاورمیانه: از هژمونی کلاسیک تا هژمونی ملایم. تحقیقات سیاسی و بین‏المللی، ۹(۳۳)، ۲۳۴-۲۰۹.
کولایی، الهه (۱۳۷۷). برداشتی کوتاه از نظریه چرخه‏های طولانی در سیاست جهانی. مجله حقوق و علوم سیاسی، 41(0)، 176-154.
میرحسینی، سید محسن؛ امامی، امیررضا؛ زارع، فاطمه. (1400). ایالات متحده؛ جایگاه و قدرت هژمون. مطالعات راهبردی آمریکا، 2(1)، 91-63. doi:10.27834743/ASS.2018.1026
وفایی، حامد؛ ذوالفقاری، مهدی؛ احمدی‌نژاد، حمید (۱۴۰۲). بررسی دیپلماسی فرهنگی چین در برابر آمریکای در حال افول. مطالعات راهبردی آمریکا، ۳(۲)، ۵۶-۳۷. doi:10.27834743/ASS.2203.1084.2